Το συμβολικό παιχνίδι ή το παιχνίδι προσποίησης είναι το νούμερο ένα της παιδικής ηλικίας. Θυμάστε όταν τα μεγάλα χαρτόκουτα γίνονταν καταφύγια και τα λεπτά μακριά κλαδιά ήταν σπαθιά; Ή όταν με ξύλα και χαρτόκουτα φτιάχναμε σπίτια και μπακάλικα και παίζαμε έξω μέχρι να βραδιάσει; Η μπανάνα ήτανε το τηλέφωνο, η εφημερίδα ήταν τραπεζομάντηλο, οι κούκλες ήταν τα παιδιά μας και τέσσερις καρέκλες ήτανε το αυτοκίνητό μας.
Το συμβολικό παιχνίδι είναι η δυνατότητα χρήσης αντικειμένων, ενεργειών ή ιδεών για την απεικόνιση άλλων αντικειμένων, ενεργειών ή ιδεών κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού. Πριν από το συμβολικό παιχνίδι, ένα τουβλάκι είναι απλά ένα τουβλάκι. Μετά, ένα τουβλάκι μπορεί να είναι ένα αυτοκίνητο, ένα τηλέφωνο, ή οτιδήποτε άλλο μπορεί να φανταστεί το παιδί.
Η συμμετοχή σε αυτό το παιχνίδι είναι ένα από τα πιο σημαντικά καθήκοντα της παιδικής ηλικίας. Θέτει τα θεμέλια για πολλούς άλλους τομείς ανάπτυξης, τους οποίους θα διερευνήσουμε παρακάτω.
Πότε αναπτύσσεται το συμβολικό παιχνίδι;
Το συμβολικό παιχνίδι αναπτύσσεται μεταξύ 18-20 μηνών. Εδώ θα δούμε τα στάδια του παιχνιδιού από τη γέννηση έως τους 24 μήνες:
Πριν από 18 μήνες: Το παιχνίδι βασίζεται στην εξερεύνηση και τη μίμηση. Προς το τέλος αυτού του σταδίου το παιδί μπορεί να μιμηθεί τις ενέργειες που έχει παρατηρήσει, όπως να φέρει ένα παιδικό φλιτζάνι στο στόμα του, αλλά ως επί το πλείστον τα αντικείμενα εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται για τους σκοπούς τους.
18-24 μήνες: Προς την αρχή αυτού του σταδίου, μια νοητική μεταβολή εμφανίζεται καθώς το βρέφος αρχίζει να καταλαβαίνει ότι ένα αντικείμενο μπορεί να αντιπροσωπεύει ένα άλλο αντικείμενο (για παράδειγμα: ένα τουβλάκι μπορεί να είναι ένα τηλέφωνο). Αρχίζει να παίζει με λούτρινα ζωάκια ή κούκλες σαν να είναι αληθινά. Βάζει μια αρκουδίτσα στο κρεβάτι του για ύπνο ή ταΐζει μια κούκλα με ένα κουτάλι από την κουζίνα παιχνιδιών του. Δίνει ένα φλιτζάνι καφέ στη μαμά και γελάει όταν αυτή προσποιείται ότι πίνει.
Περίπου 24 μήνες: Το συμβολικό παιχνίδι μπαίνει σε μια νέα φάση καθώς το παιδί αρχίζει να παίζει αντιγράφοντας καθημερινές ρουτίνες. Περίπου στους 24 μήνες, ένα παιδί μπορεί να προσποιηθεί καθημερινές ρουτίνες, όπως να προσποιείται ότι λούζει ένα λούτρινο αρκουδάκι πριν το ταΐσει και το βάλει στο κρεβάτι. Πριν βάλει τη λούτρινη γατούλα του στο κρεβάτι, την ταΐζει και πλένει το πρόσωπό και τα δόντια της. Αυτές οι ακολουθίες γίνονται πιο περίπλοκες καθώς κινείται προς την ηλικία των 3 ετών.
Το συμβολικό παιχνίδι συνεχίζει να εξελίσσεται και να γίνεται όλο και πιο πολύπλοκο καθ ‘όλη τη διάρκεια της παιδικής ηλικίας.
Γιατί είναι σημαντικό το Συμβολικό Παιχνίδι;
Το συμβολικό παιχνίδι είναι αναπόσπαστο μέρος της ανάπτυξης του παιδιού με πολλά θετικά στην ανάπτυξή του, όπως:
- Βοηθάει το παιδί στην ανάπτυξη της γλώσσας, η οποία περιλαμβάνει ομιλία, λεξιλόγιο, και να εκφράζει και να κατανοεί σκέψεις, συναισθήματα, ιδέες και έννοιες.
- Δημιουργία εκτελεστικής λειτουργίας, η οποία περιλαμβάνει σχεδιασμό, οργάνωση και ολοκλήρωση εργασιών.
- Θέτει τις βάσεις για μελλοντική απόκτηση δεξιοτήτων ανάγνωσης, γραφής και μαθηματικών. Τα γράμματα, οι αριθμοί, οι λέξεις και οι εξισώσεις είναι όλα σύμβολα. Αυτό το παιχνίδι είναι η πρώτη του εμπειρία χρησιμοποιώντας σύμβολα για την εκπροσώπηση πραγμάτων και την επίλυση προβλημάτων.
- Καλλιέργεια των κοινωνικο-συναισθηματικών δεξιοτήτων του. Ένα πάρτι τσαγιού όπου οι κούκλες συνομιλούν και μοιράζονται φαγητό υποστηρίζουν την κατανόηση της κοινωνικής αλληλεπίδρασης. Ένα λούτρινο ζωάκι που φωνάζει δυνατά σε ένα άλλο λούτρινο ζωάκι μπορεί να αντιπροσωπεύει κάτι που έχει παρατηρήσει και προσπαθεί να κατανοήσει. Η παρηγοριά μιας κούκλας που κλαίει ενισχύει την ενσυναίσθηση.
- Ενθάρρυνση της δημιουργικότητας. Αυτό το παιχνίδι προσφέρει ατελείωτες ευκαιρίες στο παιδί να είναι δημιουργικό καθώς χρησιμοποιεί αντικείμενα για να αντιπροσωπεύει άλλα πράγματα και ενεργεί δημιουργώντας ρόλους και σενάρια.
Πώς μπορείτε να ενθαρρύνετε το συμβολικό παιχνίδι;
- Παίξτε μαζί του σαν μικρό παιδί! Το να είσαι ηθοποιός στον φανταστικό κόσμο του παιδιού είναι ένας από τους καλύτερους τρόπους για να το ενθαρρύνεις και να το παρακινήσεις να συμμετάσχει σε αυτό το σημαντικό παιχνίδι.
- Προσφέρετε παιχνίδια που διευκολύνουν την δημιουργικότητα. Παιχνίδια όπως παιδικές κουζίνες, μπακάλικα, σετ γιατρού και κοστούμια, καθώς και παιχνίδια χωρίς μπαταρίες που μπορούν να χρησιμοποιηθούν με πολλούς τρόπους (τουβλάκια, μπάλες, κούκλες, αυτοκίνητα) είναι όλα υπέροχα για την ενθάρρυνση της φαντασίας και της δημιουργικότητας.
- Δώστε στο παιδί αρκετό χρόνο για να παίξει χωρίς να διακόπτετε το παιχνίδι του.
Ένα από τα καλύτερα πράγματα για το συμβολικό παιχνίδι είναι η ευκαιρία να συνδεθείτε με το παιδί σας. Ακόμα και μετά από μια κουραστική μέρα, όταν η συγκέντρωση της ενέργειας είναι δύσκολη, προσποιούμενοι ότι θα απολαύσετε το φαγητό που σας προσφέρει βάζοντας ένα πλαστικό ψάρι με μπρόκολο κοντά στο στόμα σας, θα το ευχαριστήσει. Και, πιθανότατα θα είναι το καλύτερο πράγμα που δοκιμάσατε όλη την ημέρα.