Κάθε παιδί χρειάζεται μια υγιεινή, θρεπτική, σωστή διατροφή από την αρχή της ζωής του, καθώς το φαγητό περιέχει τα καύσιμα για τη σωματική και πνευματική δραστηριότητα.
Η σωστή διατροφή επιδρά επίσης στην αυτοσυγκέντρωση και τη συμπεριφορά του παιδιού, οπότε είναι καλύτερα εξοπλισμένο νοητικά για να μπορεί να μαθαίνει.
Ποιος όμως είναι ο πρώτος που νοιάζεται για τη σωστή διατροφή των παιδιών;
Φυσικά οι γονείς είναι αυτοί που θέτουν τις σωστές προυποθέσεις και τις σωστές βάσεις για μια σωστή διατροφή, ώστε τα παιδιά να αποκτήσουν καλές συνήθειες γύρω από το φαγητό.
Από τους γονείς εξαρτάται να θέσουν επίσης, κανόνες και όρια έτσι ώστε τα οικογενειακά γεύματα να πάψουν να είναι «ελεύθερα» και να αποτελούν ένα απολαυστικό κομμάτι της μέρας.
17 βασικοί και θεμελιώδεις κανόνες για τα γεύματα:
- Τα παιδιά πρέπει να πλένουν τα χέρια τους πριν φάνε.
- Αφού μαζευτούν όλοι, λέτε μαζί μια κοινή προσευχή πριν από το φαγητό.
- Να κάθονται στο τραπέζι και όχι να τρώνε το φαγητό τους κάπου αλλού.
- Όχι φαγητό μπροστά στην τηλεόραση. Η τηλεόραση πρέπει να μένει κλειστή κατά τη διάρκεια του φαγητού.
- Τα παιδιά πρέπει να κάθονται στο τραπέζι μέχρι να τους πείτε ότι τους επιτρέπετε να σηκωθούν (15-20 λεπτά), ώστε να τελειώσουν όλοι το φαγητό τους.
- Δεν επιτρέπονται οι μάχες με το φαγητό και τα φτυσίματα.
- Δεν επιτρέπονται οι φωνές και τα ουρλιαχτά.
- Οι λέξεις «ευχαριστώ» και «παρακαλώ» είναι πολύ σημαντικές και πρέπει να τις διδάξετε στα παιδιά σας!
- Τρώνε το φαγητό που είναι μπροστά τους χωρίς να ζητούν κάτι άλλο.
- Τους εξηγείτε ότι πρέπει να δοκιμάζουν όλα τα φαγητά.
- Μιλάμε χαμηλόφωνα στο τραπέζι και περιμένουμε τη σειρά μας για να μιλήσουμε χωρίς να διακόπτουμε.
- Ζητάμε ευγενικά κάτι που θέλουμε.
- Είμαστε πρόθυμοι να φέρουμε κάτι επιπλέον στο τραπέζι όταν μας ζητηθεί.
- Μασάμε πολλές φορές την μπουκιά μας πριν την καταπιούμε.
- Προσπαθούμε να πίνουμε νερό αντί άλλου ροφήματος και αυτό να γίνεται στο τέλος του φαγητού.
- Όταν τελειώσει το φαγητό, κάνουμε τον σταυρό μας και λέμε: «Δόξα σοι ο θεός που φάγαμε και σήμερα».
- Μετά, ο κάθε ένας παίρνει το πιάτο του στον νεροχύτη.
11 Λάθη και Δυσκολίες στην ώρα φαγητού
- Γονείς κυνηγούν τα παιδιά για να φάνε.
- Τα παιδιά δεν συμπεριφέρονται σωστά στο τραπέζι.
- Δεν κάθονται στο τραπέζι, αλλά μπροστά στην τηλεόραση.
- Η ώρα γευμάτων προκαλεί άγχος στις περισσότερες οικογένειες καθώς ανησυχούν ότι εάν τα παιδιά τους δεν φάνε, θα εξασθενήσουν.
- Τα παιδιά αντιλαμβάνονται την ανησυχία των γονιών τους, το φαγητό γίνεται ένα είδος συναισθηματικού εκβιασμού με αποτέλεσμα οι γονείς να τρέχουν σαν τρελοί να ετοιμάσουν τρία διαφορετικά απογευματινά για τα τρία παιδιά τους, τα περισσότερα από τα οποία τελικά θα καταλήξουν στα σκουπίδια.
- Επιτρέπεται στα παιδιά να τρώνε σνακ καθ’όλη τη διάρκεια της μέρας, να παίρνουν ότιδήποτε θέλουν από το ψυγείο ή τα ντουλάπια της κουζίνας, να τρώνε μπροστά στην τηλεόραση όποτε θέλουν.
- Λόγο έλλειψης χρόνου, οι γονείς προσφέρουν στα παιδιά, γρήγορο φαγητό, κατεψυγμένα γεύματα, αναψυκτικά με υψηλές ποσότητες ζάχαρης, αλατιού και καφείνης.
- Τα παιδιά τσιμπολογούν όλη την ημέρα κυρίως σνακ, σοκολάτες και ζαχαρωτά.
- Πολλά παιδιά, πάνε σχολείο χωρίς να έχουν πάρει πρωινό στο σπίτι τους και επιπλέον για πρόγευμα στο σχολείο παίρνουν μαζί τους κρουασάν σοκολάτας ή πατατάκια.
- Οι γονείς, πέφτουν στην παγίδα να ρωτούν τα παιδιά τους: «Τι προτιμούν να πάρουν στο σχολείο», προκειμένου να είναι σίγουροι ότι κάτι θα φάνε, χωρίς να αναλογίζονται τις συνέπειες που θα έχουν οι κακές συνήθειες στα παιδιά.
- Ορισμένοι γονείς, δεν τρώνε ποτέ μαζί με τα παιδιά τους, όμως παραπονιούνται συχνά ότι δεν μπορούν να πάνε με τα παιδιά τους σε ένα εστιατόριο για φαγητό επειδή συμπεριφέρονται πολύ άσχημα.
Πώς όμως τα παιδιά μπορούν να μάθουν να συμπεριφέρονται σωστά στο τραπέζι εάν δεν βρίσκονται ποτέ εκεί;
20 Επιπλέον Συμβουλές
- Προειδοποιήστε τα παιδιά σας πριν το φαγητό: «Βραδινό σε δέκα λεπτά» και δώστε τους χρόνο να προετοιμαστούν για την αλλαγή της δραστηριότητας.
- Σε οικογένειες με μικρά παιδιά, είναι πολύ σημαντικό να είστε σταθεροί στην ώρα φαγητού.
- Εάν είναι δύσκολο λόγο δουλειάς να βρεθεί η οικογένεια μαζί στο τραπέζι για το γεύμα της μέρας, ας καθιερώσετε μόνο το δείπνο.
- Οι ώρες μεταξύ των γευμάτων, να έχουν μεγάλο χρονικό διάστημα μεταξύ τους, έτσι ώστε τα παιδιά να έχουν όρεξη για φαγητό.
- Οι ώρες μεταξύ των γευμάτων να μην απέχουν πάρα πολύ μεταξύ τους διότι θα εκδηλώνονται κακές συμπεριφορές στα παιδιά που θα πυροδοτούνται από την πείνα και την υπογλυκαιμία.
- Στην ώρα φαγητού είναι η στιγμή που οι οικογένειες πρέπει να συγκεντρώνονται, να ανταλλάσσουν τα νέα τους, να συζητούν για αυτά που έκαναν κατά τη διάρκεια της ημέρας και να απολαμβάνουν την παρέα ο ένας του άλλου.
- Είναι μια «κοινωνική ώρα» κατά την οποία τα παιδιά μαθαίνουν να επικοινωνούν με τους γονείς και μεταξύ τους.
- Ακόμα και αν σχεδιάζετε να φάτε αργότερα με τον σύντροφο σας, μπορείτε να καθίσετε στο τραπέζι με τα παιδιά και να φάτε ένα φρούτο.
- Μη στριφογυρίζετε γύρω τους δείχνοντας την ανησυχία σας, σαν ένας αυταρχικός σερβιτόρος.
- Μην εξαφανιστείτε από την κουζίνα για να πάτε να κάνετε κάποια άλλη δουλειά και να αφήσετε τα παιδιά να τρώνε μόνα τους.
- Καθίστε με την ησυχία σας στο τραπέζι, χωρίς να δείχνετε ότι βιάζεστε και μην κοιτάξετε καθόλου τα κινητά σας τηλέφωνα.
- Να μιλάτε στα παιδιά, να τα ενθαρρύνετε να φάνε και να συμπεριφέροντε σωστά.
- Αφήστε τα παιδιά σας να βοηθήσουν στην προετοιμασία φαγητού ή στο στρώσιμο του τραπεζιού.
- Μην ξεχνάτε να ενθαρρύνετε πολύ το παιδί σας και να το επαινείτε όταν καταφέρει να ολοκληρώσει την εργασία του, αντί να το μαλώνετε και να το επιπλήττεται όταν κάνει μια αταξία.
- Στο ψυγείο και στα ντουλάπια, να υπάρχουν υγιεινές τροφές.
- Δώστε στα παιδιά ποικιλία τροφών από την ηλικία του ενός έτους.
- Τα παιδιά πρέπει να τρώνε καλό φαγητό σε σωστές ποσότητες.
- Να έχουν άφθονη σωματική δραστηριότητα στο εξωτερικό περιβάλλον για να καίνε την περίσσεια ενέργεια.
- Τα παιδιά χρειάζονται τον απαραίτητο χρόνο ύπνου κάθε βράδυ, έτσι ώστε να είναι ξεκούραστα και με όρεξη την επόμενη ημέρα.
- Παρουσιάστε το φαγητό του παιδιού με πρωτότυπο τρόπο, όπως το ρύζι σε σχήμα αστεράκι χρησιμοποιώντας φόρμες/καλούπια μπισκότων, ή πιάτο που απεικονίζει τον αγαπημένο του ήρωα, αστείες φατσούλες και στριφτά καλαμάκια στους χυμούς τους.
Tips και συμβουλές για παιδιά που αρνούνται το υγιεινό φαγητό
- Του δίνετε δύο επιλογές από υγιεινές τροφές για να επιλέξει πιο από τα δύο φαγητά προτιμά να μαγειρέψετε. Με τις δύο υγιεινές εναλλακτικές λύσεις, το παιδί αισθάνεται ότι δεν το αναγκάζετε να φάει κάτι που θέλετε εσείς, αλλά επιλέγει το ίδιο.
- Εάν το παιδί σας εξακολουθεί να αρνείτε να φάει, ενθαρρύνετέ το να δοκιμάσει μόνο μια κουταλιά. Μην το αναγκάσετε ή το διατάξετε. Μόλις φάει μια μικρή μπουκιά, επαινέστε το πολύ για να συνεχίσει τη σωστή διατροφική συμπεριφορά.
- Εάν το παιδί σας εξακολουθεί να αρνείται αυτή τη μια κουταλιά, μην αντιδράσετε υπερβολικά, αλλά βεβαιωθείτε ότι γνωρίζει πως δεν πρόκειται να φάει τίποτα άλλο μέχρι το επόμενο γεύμα. Πετάξτε το περιεχόμενο του πιάτου του και μην του προσφέρετε τίποτα άλλο. Το παιδί πρέπει να καταλάβει ότι δεν μπορεί να αντικαταστήσει με σνακ ή γλυκά τα γεύματα που χάνει.
- Χρησιμοποιήστε έναν πίνακα επιβράβευσης πάνω στο σουπλά. Χωρίστε το σουπλά σε τάσσερα μέρη, δύο σε κάθε πλευρά. Ένα για τις πρωτείνες (κόκκινο), ένα για τους υδατάνθρακες (μπλε), ένα για τα φρούτα (κίτρινο) και ένα για τα λαχανικά (πράσινο). Κάθε φορά που τρώει το παιδί μια κουταλιά από μία διατροφική ομάδα, παίρνει ένα πολύχρωμο αυτοκόλλητο. Όταν φάει μια ολόκληρη μερίδα, παίρνει ένα αυτοκόλλητο με γελαστή φατσούλα. Αυτό με τα αυτοκόλλητα γίνεται στην αρχή μέχρι το παιδί να αρχίσει να δοκιμάζει τα υγιεινά φαγητά. Μετά οι έπαινοι μειώνονται έτσι ώστε να μάθει το παιδί ότι το να τρώει δεν είναι και τόσο μεγάλο ζήτημα.
- Βάλτε στο παιδί ένα καπέλο από χαρτί άσπρο, μια ποδιά και κάντε τον βοηθό σεφ. Αναθέστε του εργασίες όπως να ανακατέψει, να φέρει κάτι από το ψυγείο, να γράψει το μενού, να δοκιμάσει με κουτάλι την συνταγή. Αυτό ενισχύει τους οικογενειακούς δεσμούς και βοηθά τα παιδιά να ξεπεράσουν τους φόβους τους για το φαγητό και να νιώσουν χρήσιμοι και σημαντικοί.
- Κάντε του δώρο μια ντοματιά για να το βοηθήσετε να μάθει ότι όλοι οι οργανισμοί για να μεγαλώσουν χρειάζονται τροφή, αγάπη και φροντίδα. Θα είναι υπεύθυνο για το πότισμα και το λίπασμα ή το στήριγμα του φυτού.
Βιβλιογραφία:
Frost, J. (2008) Ρωτήστε την Νταντά Πρώτων Βοηθειών. Aθήνα: Εκδόσεις, Motiβο